Ký ức về người anh lớn

KÝ ỨC VỀ NGƯỜI ANH LỚN

 Đại tá Nguyễn Văn Hiếu[1] ke

 Trần Kháng Chiến ghi

Từ 1956, nhà  tôi  được bố trí về ở trong một biệt thự ba tầng, nằm ngay góc ngã tư đường Hoàng Diệu và Điện Biên Phủ cùng gia đình tướng Trần Quý Hai. Cạnh nhà tôi là gia đình một số sĩ quan cao cấp của Bộ Tổng tham mưu như các chú Lê Liêm, Đỗ Đức Kiên, Lê Minh Nghĩa, Nguyễn Văn  Hiếu... Lũ trẻ con chúng tôi thường chạy qua chạy lại giữa các nhà và tôi nhận thấy giữa cha tôi và các chú có mối quan hệ khá thân thiết. Do còn bé nên tôi không hiểu về những mối quan hệ này. Cho đến tháng 8 năm 2004, khi đến mời chú Hiếu dự buổi gặp mặt tưởng niệm cha tôi, do Hội  Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức; chú  vui vẻ nhận lời và còn nói thêm: “Đến dự còn là trách nhiệm của chú!”. Khi hỏi về quan hệ này, chú vui vẻ kể lại…

Từ trường Quân chính VN...

TỪ TRƯỜNG QUÂN CHÍNH VIỆT NAM

 ĐẾN LỚP “RÈN CÁN CHỈNH QUÂN”

 Thiếu tướng Trần Văn Giang[1]

 Nhập trường Quân Chính

Tôi biết anh Trần Tử Bình từ tháng 10 năm 1945. Đang làm Tổng phát hành sách báo của Đảng và Việt Minh ở Hải Phòng và vùng duyên hải, tôi được giới thiệu về học Trường Quân Chính Việt Nam khóa 5, tại Việt Nam Học xá Hà Nội.

 

            Ở hai phòng làm việc cạnh nhau đã có khá đông anh em đứng đợi, một bên đông hơn, một bên vắng. Tôi đứng vào bên vắng. Nghe xì xào bàn tán:

- Ông ở buồng bên kia dễ tính hơn, hỏi nhanh hơn. Ông ở buồng bên này có vẻ “hắc”, khó tính nên hỏi kỹ lắm. Mà tất cả mọi người đều phải qua trót lọt một trong hai “cửa ải” này mới được nhận vào học Trường Quân Chính của Quân Giải phóng Việt Nam, chứ tưởng bở à!

"Tiểu khí" và "đại khí"

“TIỂU KHÍ”VÀ “ĐẠI KHÍ”

Nguyễn Xuân Bơn[1]

Dạo ấy, sau kì nghỉ giữa khoá, học viên chúng tôi náo nức bước vào học kỳ 2 - nghiên cứu và học tập chiến thuật của đơn vị bộ binh nhỏ. Bỗng nhiên, trên một tờ báo xuất bản ở Hà Nội có bài viết về chúng tôi không thật khách quan, nặng về định kiến và mang tính hẹp hòi. Học viên cả trường xôn xao, có một số tỏ ra bực bội, một số khác thì kém phấn khởi trong học tập. Tình hình này làm cho Ban giám đốc cũng như cán bộ chính trị, quân sự nhà trường lo lắng. Các anh đã ra sức đả thông, giải thích, lúc thì làm chung tại hội trường, lúc thì riêng từng trung đội, đại đội. Tư tưởng chính của đợt công tác chính trị đó là dựa vào ý kiến chỉ đạo của Hồ Chủ tịch nói với cán bộ chủ chốt chịu trách nhiệm mở trường Võ bị đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Đại ý Bác nói lúc đó: Đây là những anh em trẻ, có học, giầu lòng yêu nước, là một trong những vốn quý của dân tộc, ta cần cố gắng giáo dục, bồi dưỡng anh em trở thành những những cán bộ quân sự kiên cường của cách mạng.

Cảm ơn lời dạy bảo

CẢM ƠN LỜI DẠY BẢO

Đinh Tường[1]

… Tôi sinh ra và lớn lên tại Thủ đô, trong một gia đình tạm gọi là sung túc. Học qua được trung học, đến khi Cách mạng Tháng Tám thành công thì tôi nghỉ học. Biết anh Đức, phái viên Bộ Quốc phòng, đi công tác vùng giáp biên giới Hà Giang, có nhiệm vụ đón một số đồng chí từ hải ngoại về, tôi đã đến gặp, xin vào bộ đội. Được anh tiếp nhận cho theo làm liên lạc. Tôi đã gặp, làm quen với Vương Quỳnh Anh (con cụ Vương Chí Sình) rồi nhanh chóng trở thành đôi bạn thân.

Nhận được tin nhà chú Dương, cô Lưu

Trần Dương, Xiao Dong.

Sáng nay missing số máy lạ 0485860442. Quay lại thì có giọng trẻ, ấp úng:
- Em là Đông - con bố Dương, mẹ Lưu ở...
- Ở sứ quán VN tại Bắc Kinh. Anh chỉ nhớ Xiao Fang, Xiao Lu; còn em là...
- Dạ, Xiao Dong - con út, sinh năm 1970 khi bố mẹ em từ Bắc Kinh về nước.
- Thật mừng vì bọn anh cũng đang tìm thông tin về nhà em.
- Em cứ sợ anh...
- Nhà khác thì khác, chứ nhà bác Bình vẫn trước sau như một, em ạ!

Câu chuyện đôi lợn giống và cột tháp truyền hình Tam Đảo (Trần Đình Ngân, Berlin)

Bài này hứa với Kiến Quốc viết lại từ khi blog "Đại gia đình 99" lên mạng. Viết xong rồi đặt tựa đề cho câu chuyện định kể, tự tôi cũng thấy ngạc nhiên vì cái tên bài hơi kỳ!? Hai con lợn và cái cột truyển hình thì có quan hệ gì với nhau?

Mà cũng xin thưa, cái cột truyền hình tôi định nhắc đến là cái cột Tam Đảo thời những năm 1976-80, chứ không phải là cái cột truyền hình bây giờ, người ta gọi là “Tháp truyền hình cao 93m”,  đặt trên đỉnh Thiên Nhị của dãy Tam Đảo, có độ cao phát sóng nổi tiếng thế giới (cao hơn mặt biển cỡ 1300m) mà theo các catalogue Du lịch Vĩnh Phúc, hướng dẫn viên  bắt buộc phải đưa khách  theo con đường trải nhựa hoặc men theo gần nghìn bậc thang lèn đá mới xây, để lên thăm cảnh thiên nhiên ngoạn mục trong tua du lịch hai ngày .

Kỉ niệm với Chu Thành (Trần Đình Ngân, Berlin)

Viết thêm nhân bài viết về mối quan hệ thân tình giữa cụ Chu Văn Tấn và gia đình cụ Trần Tử Bình trong “Bloge Đại gia đình 99" (đăng bởi Trần kiến Quốc).

Hai thằng nhóc Guilin gặp nhau sau hàng chục năm xa.

Tôi và Chu Thành biết nhau từ rất lâu vì cùng có những năm tháng học trường Dục tài Thiếu nhi Việt Nam tại Quế Lâm (trường thuộc BCHTW Đảng LĐVN quản lý). Khi trưởng thành, vào bộ đội, lại có dịp gặp nhau tai Đại học Kỹ thuật Quân sự.
Biến cố xảy ra trong gia đình Thành từ trước 1980 bọn chúng tôi cùng biết và ngầm chia sẻ với nhau.

Bác cấp dưỡng già

BÁC CẤP DƯỠNG GIÀ[1]

Nguyễn Cao Vỹ[2]

Tháng 4 năm 1946, tôi nhận được giấy của Bộ Quốc phòng báo về nhập học Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Ngày ấy nhà trường ở gần thị xã Sơn Tây. Bọn quân Tưởng Giới Thạch trước đó đóng ở đây, khi rút lui đã để lại những đống rác dơ bẩn khổng lồ, có cả một xác chết đã thối rữa trên một căn gác.

Người kết nạp tôi vào Đảng

NGƯỜI KẾT NẠP TÔI VÀO ĐẢNG

Hoàng Xuân Tùy

(nguyên Thứ trưởng Bộ Đại học)

Anh Trần Tử Bình - người đã giới thiệu, kết nạp tôi vào Đảng Cộng sản Đông Dương, tại chi bộ Đảng Trường Cán bộ Việt Nam, đầu năm 1946.

Năm 1945, đang ở độ tuổi 23, vừa học xong năm cuối lớp kỹ sư Trường Cao đẳng Công Chính, tôi được giác ngộ và hăng hái tham gia hoạt động Việt Minh thời kì Tiền khởi nghĩa. Tôi có mặt trong tổ chức học sinh, sinh viên, trí thức của Hà Nội do anh Lê Trọng Nghĩa phụ trách. Ngày 19 tháng 8 năm 1945, tôi vinh dự được tham gia trong lực lượng tự vệ, cướp chính quyền ở Hà Nội.

 

Những ngày cùng công tác với thầy Trần Tử Bình

Chú Trần Văn Quang và chú Bồng trong lễ tưởng niệm ông Bình.

NHÖÕNG NGAØY CUØNG COÂNG TAÙC
VÔÙI THAÀY TRAÀN TÖÛ BÌNH

Nguyễn Văn Bồng (1)

Theo quyết định của Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ, tháng 6 năm 1945, Trường Quân chính kháng Nhật được thành lập. Bác Hồ giao cho đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp phụ trách và chỉ định anh Hoàng Văn Thái làm giám đốc. Trong thời gian khoảng hai tháng trước Tổng khởi nghĩa, nhà trường đã mở được ba khóa, đào tạo được 234 cán bộ chỉ huy và chính trị viên, kịp thời phân phối đi các địa phương lãnh đạo Tổng khởi nghĩa.

Anh Trần Tử Bình trong Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội

ANH TRẦN TỬ BÌNH TRONG

TỔNG KHỞI NGHĨA Ở HÀ NỘI

Đại tá Lê Trọng Nghĩa[1]

Mỗi khi nhắc đến Tổng khởi nghĩa 19 tháng 8 ở Hà Nội của Mặt trận Việt Minh do Xứ uỷ Bắc Kỳ trực tiếp lãnh đạo, chúng tôi rất tự hào trân trọng nhắc đến công trạng to lớn của đồng chí Nguyễn Khang, Chủ tịch Uỷ ban khởi nghĩa, nhưng anh em cũng không quên đồng chí Trần Tử Bình - Thường vụ Xứ uỷ - với những đóng góp quan trọng cùng những kỉ niệm sâu sắc, những ấn tượng đẹp còn lưu lại đến tận bây giờ.

Tháng 8 năm 1945, khi tham gia Uỷ ban khởi nghĩa Hà Nội, tôi có dịp gặp lại và rất phấn khởi được cùng làm việc với anh - một người cộng sản cao niên, già dặn, thân thiết. Kỷ niệm ấy luôn gợi nhớ cho tôi hình ảnh của người cán bộ cách mạng chuyên nghiệp với khí thế hừng hực xông lên, quyết liệt mà thật trong sáng, vững vàng giữa bầu không khí cách mạng tưng bừng, sôi nổi và không ít lãng mạn, hào hoa giữa phố phường Hà Thành trong những ngày Thu năm ấy!

Trường Mý đi thi về An toàn giao thông

Tranh Mý vẽ.

Trường THCS Lê Văn Tám cử  1 đôị gồm chục bạn đi thi cấp Tp. Thi tuyển từ trường, bắt đầu từ vẽ ap-phích. Tranh Mý cùng 2 bạn nữa vào vòng trong. Cả tháng nay thứ bảy nào cũng bận rộn. Ba mẹ cũng muốn cho Mý tham gia sinh hoạt chung để mạnh dạn hơn trong cuộc sống. Văn nghệ, cầu lông, bóng bàn, vẽ vời, mô hình... Mý đều tham gia.
Sáng chủ nhật này, bão về, vậy mà 6g mẹ đã chở Mý đến trường. Xe trường đưa các bạn lên thi đấu trên Nhà Văn hóa thiếu nhi.

Gặp gỡ bạn tù Hỏa Lò

GẶP GỠ NHỮNG TÙ CHÍNH TRỊ

VƯỢT NGỤC HỎA LÒ NĂM 1945
Trần Kiến Quốc ghi

Ông Nghĩa vẫn sôi nổi như chuyện vừa xảy ra ngày hôm qua.

Năm 1997, chúng tôi đến thăm Đại tướng Văn Tiến Dũng, nguyên Bí thư Xứ uỷ Bắc kỳ. Khi nhắc đến cuộc vượt ngục Hỏa Lò, ông nhớ ngay đến hai xứ uỷ viên Trần Đăng Ninh và Trần Tử Bình: “Hai ông đã cùng anh em tù chính trị dùng phép “thăng thiên” và “độn thổ” để vượt ngục. Số tù chính trị trở về đã có những đóng góp quý báu cho Tổng khởi nghĩa 1945, cho kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và xây dựng Tổ quốc”.

Năm 2007 kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Thiếu tướng – Đại sứ Trần Tử Bình, người cha kính yêu của chúng tôi. Ấp ủ sẽ xuất bản cuốn sách về ông, chúng tôi tìm kiếm, gặp gỡ các nhân chứng, bổ sung tư liệu để nội dung cuốn sách thêm sinh động. Thật may mắn, dù cuộc vượt ngục lịch sử đã diễn ra cách đây hơn 60 năm, dù thời cuộc có nhiều biến đổi nhưng một số tù chính trị được nhắc trong hồi ký “Thoát ngục Hỏa Lò” của cha tôi vẫn còn sống. Chúng tôi đã đến thăm các lão đồng chí Lê Trọng Nghĩa, Nguyễn Tuân, Nguyễn Huy Hòa, Trần Văn Cử v.v... Khi biết nguyện vọng của gia đình, các lão đồng chí rất nhiệt tình ủng hộ.

Kỉ niệm với anh

NHỮNG KỶ NIỆM VỚI ANH

Trung tướng Lê Quang Đạo[1] kể

Kiến Quốc ghi

Ngày 19 tháng 3 năm 1998, nghe tin chú Lê Quang Đạo vào thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi đến thăm ông. Đã gần 80 tuổi, nhưng ông rất sáng suốt và vui vẻ nhắc lại những kỉ niệm xưa: “…Chú gặp cha cháu lần đầu tiên trong hội nghị Xứ uỷ Bắc Kỳ, vào đầu 1943. Lần đó, bác Hoàng Quốc Việt - thường vụ Trung ương kiêm bí thư Xứ uỷ - chủ trì hội nghị ở chùa An Đà, huyện Ứng Hoà, tỉnh Hà Đông. Đây cũng là lần đầu, chú gặp bác Văn Tiến Dũng vừa mới vượt ngục Sơn La, trong vai nhà sư, đầu cạo trọc, mồm luôn tụng kinh. Năm đó chú mới 21 tuổi, còn cha cháu đã 35 và gọi là “ông già” Núi.

Đã nửa thế kỉ trôi qua nhưng chú vẫn nhớ như in hình ảnh cha cháu ngày ấy: một con người lao động, giản dị, trung thực và sống rất tình cảm. Cha cháu là uỷ viên Trung ương duy nhất vốn là dân công giáo toàn tòng…”.

Thật không ngờ đây là lần cuối gặp ông!

Nhớ đến chú Tâm

Chú Tâm là lính của cha, sau này là Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, công tác cùng anh Triết. Tết năm nào chú cũng đến thăm mẹ. Nhớ đến cha, chú hay nhắc lại vụ "Hat-xăng Vanh-đơ H102" hồi 1948.
Chả là ngày đó quân báo của ta còn non nớt. Phòng Nhì Pháp nắm được đã bắn tin "có nhiều cán bộ chỉ huy của ta hoạt động 2 mang, làm gián điệp cho Pháp". Bán tín bán nghi, nội bộ xáo trộn, nghi kị lẫn nhau. Nhiều cán bộ trẻ bị tống giám, trong đó có chú Tâm.
Lập tức cơ quan Tổng Thanh tra, Cục Bảo vệ phải vào cuộc. Sau khi nghiên cứu kĩ lưỡng, phân tích tình hình, mất nhiều thời gian, Tổng Thanh tra phát hiện ra đó là tin giả. Nhiều cán bộ được minh oan. Chú Tâm thoát nạn và luôn nhắc: "Cha cháu đã sinh ra chú lần thứ 2".
Không hiểu giờ chú sống ở đâu?