Cha mẹ với cơ sở cách mạng thời kì bí mật

Còn nhỏ hay thấy bà Bủ Chính cùng cô Sơn (con gái) hay về thăm. Cha bảo: "Bủ ở tận trên Cổ Tiết, Tam Nông, Phú Thọ. Năm 1942 khi cha về Cổ Tiết gây dựng phong trào đã tá túc ở nhà Bủ, ngay bên bờ sông Thao. Nhà Bủ nghèo, có cơm ăn cơm, có sắn ăn sắn; nhưng không có hương lí nào dám rờ tới. Ngày ngày cha đóng vai thầy lang đi kê đơn, bắt mạch, cắt thuốc cho dân mà vận động quần chúng". Chính vì thế mà anh em chúng tôi cũng quý Bủ.

Cha mẹ về thăm cơ sở ở Kim Động, Hưng Yên, che chở mẹ ngày khởi nghĩa 1945.

Năm 1968-70, trường Trỗi đóng quân ở Hưng Hóa, anh Đỗ Long (con chú Mô, cũng cơ sở của cha) lấy xe máy Stadion chở Quốc, Công lên Cổ Tiết thăm Bủ Chính, ngủ ở đó 1 đêm.
Thời gian ra sống ở HN, tôi đánh xe chở anh Long về thăm lại Cổ Tiết. Bủ mất từ lâu nhưng bà con vẫn nhớ tới ông Bình, bà Hưng.

Bác Mai Đắc Bân gần gũi với gia đình

Bác Tôn và bác Bân.

Trong kho tư liệu nhà 99 có cả tư liệu của bác Bân, Trưởng Phòng sinh hoạt của Văn phòng TW Đảng. Bác là người Bình Lục, đồng hương với cha, sinh năm 1903 (hơn cha 4 tuổi) và hoạt động từ năm 1926, vào tù ra tội. Hết Hỏa Lò (1930-33), Sơn La (1933-42) rồi ra Côn Đảo (1942-45).
Suốt những năm kháng Pháp cho tới chống Mỹ, bác luôn công tác tiếp nhận, đảm bảo rồi 1961 về Văn phòng TW tới khi nghỉ hưu 1971. 
Sau khi cha mất, mẹ lại đi chữa bệnh Bắc Kinh, có việc gì khó anh chị em ta lại chạy lên bác Bân, chú Đỉnh. Mọi việc đâu vào đấy. Giỗ cha năm nào cũng có mặt bác và chú Đỉnh.
Nay bác cũng yên nghỉ tại Mai Dịch.

Cô Diệp Tinh và chú Văn Trang (KC)

Ảnh cô chú tặng cha mẹ năm 1960.

Khi cuộc nội chiến giữa Đảng Công sản  và Quốc dân đảng nổ ra tai Trung Quốc váo cuối 1946, tại  tỉnh Vân Nam,   chính quyền Quốc dân đảng tiến hành đàn áp, khủng bố nhằm vào Đảng cộng sản. Từ Vân Nam nhiều đảng viên cộng sản  tránh khủng bố, đã vượt biên giới, lánh sang Việt Nam. Vào thời điểm đó nhân dân Việt Nam bắt đầu tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bảo vệ nền độc lập non trẻ của mình.  
Có hai đảng viên Cộng sản Trung Quốc là Văn Trang và Diệp Tinh, sau khi vượt biên sang Việt Nam, xuôi xuống huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ, tìm đến cơ quan  Việt Minh huyện, xin tham gia kháng chiến.

Hai giáo viên đầu tiên của Trường Võ bị 1946

Theo hồi ức của chú Nguyễn Văn Bồng - học viên Quân chính VN khóa 6 rồi là cán bộ của Võ bị Trần Quốc Tuấn khóa 1 (15/4/1946 - cuối 1946) thì: ngoài bí thư chi bộ là ông Trần Tử Bình còn có 2 đảng viên Vương Thừa Vũ và Vũ Lập. Hai chú đều ít tuổi hơn cha nhưng rất thân tình.
Tư liệu về 2 cụ đều được lưu trữ trên Wikipedia!
- Cụ Vương Thừa Vũ.
- Cụ Vũ Lập.

Tướng Bình ra trận

Thu đông 1947, thực dân Pháp mở chiến dịch nhằm xóa sổ Chiến khu Việt Bắc - "Thủ đô gió ngàn" của TW Đảng, Chính phủ nước VN mới. Cha và bác Lê Thiết Hùng nhận lệnh tăng cường cho mặt trận, với nhiệm vụ cắt đứt gọng kìm phía tây của địch. Chúng dùng nhiều ca nô, tầu chiến từ HN tiến theo sông Hồng, sông Thao, sông Lô lên Việt Bắc. Nhưng ý đồ đó bị bẻ gãy...
Chiến thắng Sông Lô gắn liền với tên tuổi Khu trưởng Bằng Giang, Chính ủy Khu 10 Song Hào cùng các tướng lĩnh Trần Tử Bình, Lê Thiết Hùng tăng cường từ Bộ Tổng. Nhiều học viên Võ bị Trần Quốc Tuấn tham trận cùng các chiến sĩ trẻ. Pháo binh VN lần đầu ra quân. Họ cùng nhân dân Đoan Hùng, Phú Thọ làm nên Chiến thắng Sông Lô!
Cùng nghe Trường ca Sông Lô (Văn Cao).

Ảnh cha chụp trước ngày sinh Kiến Quốc có 4 ngày

Xem bức ảnh này thấy cha giống hệt cái hình cha mẹ đã tặng chú Văn Trang, cô Diệp Tinh năm 1950. Bức ảnh đó cuối năm 2007, 4 anh em ta sang thăm Bắc Kinh đã được chú Văn Trang tặng lại. Mặt cha gầy gầy, xương xương giống hệt Trần Thành Công bây giờ. (Bức ảnh đó đã được chọn in trong cuốn "Trọn đời vì nghĩa cả").
Phía sau cha lưu bút tặng cô Lê:
Thân tặng cô Lê
Khuyên cô nhớ:
Công tác c.m. làm sự nghiệp
Đảng, nhân dân đại gia đình
15/12/1952 - Trần Tử Bình
Đó cũng chính là những gì cha mẹ dạy anh chị em ta.

Tấm ảnh bác Giáp tặng cha năm 1951 (KQ)

Tấm ảnh này 60 năm có thừa. Sau thắng lợi Chiến dịch Biên giới, bộ đội ta được chụp ảnh vói Bác Hồ và Võ Đại tướng.

 Ngay mặt sau là lưu bút của bác Văn:

"Chiến mã" của cha theo thời gian

Chiếc "Volga" đầu tiên 1948.

Ngày phong tướng đầu 1948, ở Việt Bắc, cha được cấp 1 con ngựa. Tiếc là không biết chú tuấn mã này tên gì? (Lẽ ra ngày chú Phú còn sống phải hỏi). Có ngựa phi đi công tác là oai lắm. Chú Phú hay mang nó ra suối tắm. Cũng vì hay theio ngựa mà nhiều cô gái ở Việt Bắc mê chú như điếu đổ(!).

Còn khi sang Vân Nam, theo chú Nguyễn Đồng Thoại (học viên khóa 6 Lục quân) kể, thì cha đi xe Jeep.
"Lắm hôm xuống thăm học viên, biết Tướng Bình nổi tiếng vụ Phú Riềng đỏ 3/2/1930, rồi lãnh đạo cuộc vượt ngục Hỏa Lò của gần 100 tù chính trị tháng 3/1945, sau đó vài tháng lãnh đạo Tổng khởi nghĩa ở HN... anh em muốn nghe cụ kể nhiều chuyện về cuộc đời cụ đã hò nhau kéo giữ xe lại, không cho chạy. Lính tráng khỏe mà. Cụ phải hứa sẽ còn xuống thăm, anh em mới cho đi. Chỉ có cụ Bình mới chan hòa, gần với lính như thế!", chú Thoại nhớ lại.

Cụ Trần Văn Quang

Khi nhà tôi rời 20 Hoàng Diệu thì gia đình cụ Trần Văn Quang chuyển về. Ít lâu sau từ 32 Hoàng Diệu về 38 Trần Phú lại ở cùng khu tập thể với gia đình chú Trần Văn Bành. Sau này mới biết chú Bành là em cụ Quang và cả 2 là em ruột của ông Trần Văn Cung - bí thư chi bộ Cộng sản đầu tiên ở VN, 1 trong những người nhóm họp chi bộ ở 5D Hàm Long, HN. (Ông cả Trần Văn Tăng cũng là đảng viên Tân Việt). Đúng là 1 gia đình truyền thống.
Nhân 7/5/2009 kỉ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, "bọn trẻ con" (giờ đã sém 60 cả rồi) ở khu Tổng Hành Dinh (quanh quanh Hoàng Diệu xưa) tổ chức cho các gia đình đến thăm Võ Đại tướng. Hàng khai quốc công thần có mỗi cụ Quang, thượng tướng, cùng 3 lão phu nhân: cô Nguyệt Tú - vợ chú Lê Quang Đạo, cô Hà - vợ bác Văn và bà Oanh - vợ bác Tạ Quang Bửu.
Ngày ấy cụ Quang còn khỏe, phăm phăm vào chào thủ trưởng Văn. Khi cụ ra vườn trò chuyện, mở  mồm "chào bác" thì cụ nói: "Gọi chú tôi, chú kém tuổi cha cháu 10 tuổi. Cha cháu sinh 1907 mà".
Ít lâu sau, cụ ốm, phải vào Viện 108. Tôi dẫn Trần Duy Hiển (PV của An ninh Thế giới, đàn em cạ) đến chụp ảnh, viết bài, rồi gửi cụ xem. Mấy hôm sau cụ nhắn: "Viết đúng đấy nhưng đừng cho đăng, không họ lại bảo mình vỗ ngực, khoe khoang". (Mà khi đó cụ đã 92!).
Hơn năm nay, cụ nằm bất động ở Khu đặc biệt của Viện 108. Người già nhanh thế. Năm nay cụ đã qua tuổi 95...
Cầu chúc cho 2 cụ Văn, Quang và cả cụ Hoàng Anh (cũng đã qua tuổi 100) đang nằm trong đó duy trì được sức khỏe như mấy hôm nay.
Đây là thông tin về cụ Quang trên trên Wikipedia.

Gặp những nhân chứng cuộc vượt ngục Hỏa Lò tháng 3-1945

"Cha tôi sinh năm 1907, thọ 60 tuổi, có 40 năm tham gia cách mạng thì gần chục năm bị giam cầm trong các nhà tù thực dân, hết Côn Đảo, Nam Định, Ninh Bình, lại Hỏa Lò. Thời gian đó, ông có nhiều bạn tù mà mãi sau này chúng tôi mới có dịp gặp lại, nhất là các bạn tù cùng vượt ngục Hỏa Lò tháng 3/1945... - Anh Kháng Chiến con trai trưởng lão đồng chí Trần Tử Bình vào chuyện -... Đại tướng Văn Tiến Dũng, nguyên Bí thư Xứ uỷ Bắc kỳ, khi nhắc đến cuộc vượt ngục Hỏa Lò năm ấy đã nói: Hai Xứ uỷ viên Trần Đăng Ninh và Trần Tử Bình đã cùng anh em tù chính trị dùng phép "thăng thiên" và "độn thổ" vượt ngục...".

Bác Chu đi như thế nào?

Ngày ông còn là Bí thư Khu Tự trị Việt Bắc.

Một buổi sáng năm 1980, anh Chu Thành đưa ba vào bệnh viện Việt Xô kiểm tra sức khỏe. Cụ già rồi, đã 70 mà cả đời thì bươn chải trận mạc. Được tuần lễ, ông gọi điện về báo xin xe đón ông. Anh theo xe cơ quan vào đón, nhưng đến nơi không thấy ông. Tìm hỏi bác sĩ thì được trả lời, đã có người của cơ quan vào đón. Về nhà cũng không thấy. Chạy tứ tung mới lờ mờ biết "tổ chức" tạm giữ.

Thời gian trôi qua đã 4 năm. Hàng tháng, anh vẫn vào thăm ông. Lần nào ông cũng lạc quan "tổ chức đang xác minh, sắp xong rồi. Tao nghĩ mình có làm gì sai. Có gì mà cho là bất hạnh, mà buồn?!". 

Với gia đình cụ Hoàng Đạo Thúy, Tạ Quang Bửu (KQ)

Tạ Quang Bửu (1910-1986).

Cụ Hoàng Đạo Thúy (1900-1993).

Tháng 4/1946, Bác Hồ ra quyết định thành lập Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn - nhà trường đào tạo cán bộ đầu tiên của nước VN mới, thì cha được giao nhiệm vụ bí thư chi bộ (chi bộ trực thuộc Bộ Tổng tư lệnh) kiêm Phó giám đốc; còn cụ Hoàng Đạo Thúy (1900-1993) - nhà giáo yêu nước, Huynh trưởng Hướng đạo sinh Bắc kỳ là Giám đốc.
Một người theo đạo Thiên chúa, 1 người theo đạo Khổng kết thân nhau từ đó.
Bà Oanh, con gái cụ Thúy lại lấy GS Tạ Quang Bửu, Huynh trưởng Hướng đạo sinh Trung kỳ. Ngày lập trường, con trai cụ Thúy là học viên khóa 1 Võ bị. Bà Thúy cũng theo chồng lên phục vụ nhà trường, đóng quân ở sân bay Tông, thị xã Sơn Tây.

Ở bên Tây đã kiếm tiền thế nào? Đi quét tầu! (KQ)

Có lẽ ít ai trong lính ta từng phải đi quét tầu? Vậy “quét tầu” là gì và vì sao phải đi quét tầu? Chuyện lạ đấy!

Thiếu tướng Henkel và trung tá Dobrig với sĩ quan VN đêm tiệc chia tay, 8/1988.

Quét tầu là tên gọi của công việc dọn vệ sinh cả một đoàn tầu, dài vài chục toa, sau khi về ga cuối (Depot). Công việc này được thực hiện không phải ở Việt Nam mà ở tận trời Tây xa xôi và thực hiện bởi các sĩ quan ta sang học tập tại CHDC Đức những năm cuối 1980. Chuyện thế này...

Đội Thể Công được xây dựng từ đội bóng Trường Lục quân (KQ)

Mời xem!

Chú Vĩnh, cô Ban - bạn cha, bạn mẹ

Chú Nguyễn Trọng Vĩnh là đại sứ ở TQ từ 1974 đến 1989. Đến thăm chú tại 1 nhà nhỏ ở trong làng Kim Liên, tặng cuốn "Trần Tử Bình, từ Phú Riềng đỏ đến mùa Thu Hà Nội...", chú bảo: Cha cháu là đại sứ vào loại lâu nhất - 8 năm, đúng lúc căng thẳng của Cách mạng văn hóa và căng thẳng trên chiến trường; còn chú lâu hơn, những 15 năm, lúc căng thẳng về quan hệ giữa 2 Đảng, 2 nước".
Cô Ban thân tình với mẹ từ ngày cùng đi học Bổ túc Công Nông cuối năm 1960. Lúc đó Phúc cũng đến trường ở cùng với mẹ, Trung và cô Tâm. Cô Ban vào  Bệnh viện C đẻ  Dũng con út cùng lúc mẹ sinh  Trung. Có thời gian cô bị thần kinh.
Ngày mẹ mất, cô Ban và chú đi bộ từ Nguyễn Gia Thiều sang 99, thắp hương cho mẹ. Tình bạn của cha mẹ với cô chú cũng là tình cảm đẹp.
Theo gợi ý của Phúc, anh đưa trước bài phỏng vấn của Báo Người Cao Tuổi với chú Vĩnh, năm nay đã 96 mà rất tỉnh táo. Cô Ban đã mất nhưng ở xa nên nhà ta không biết.